Tinh dầu sả Quảng Nam

Tinh dầu sả Tiên Phước là một trong những sản phẩm đặc trưng của vùng đất Quảng Nam, được nhiều người biết đến với những công dụng hữu hiệu, tốt cho sức khỏe của con người. Cây sả có thể dùng làm gia vị ăn kèm với một số món ăn để tăng vị thơm đặc trưng, hay có thể làm ấm cơ thể khi bị cảm cúm, hoặc xông hơi để làm đẹp theo cách đơn giản tại nhà, nhưng tinh túy hơn là được chưng cất thành tinh dầu nguyên chất phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng được tiện dụng và hiệu quả.

Tiên Phước là một huyện trung du phía tây nam của tỉnh Quảng Nam. Phía Đông giáp huyện Phú Ninh, phía nam giáp huyện Bắc Trà My, phía bắc giáp huyện Thăng Bình, phía tây giáp huyện Hiệp Đức. Huyện có 1 thị trấn Tiên Kỳ và 14 xã trực thuộc với tổng số dân là thuộc địa bàn huyện là 75.001 người, trong đó có 124 nhân khẩu thuộc đồng bào dân tộc thiểu số sống tập trung ở 02 xã Tiên An và Tiên Lập.

Tiên Hà là một trong 14 xã miền núi của huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, cách trung tâm của huyện Tiên Phước 17km về phía Đông Nam. Phía Đông giáp xã Tiên Cẩm, Tây giáp xã Bình Sơn (huyện Hiệp Đức), Nam giáp xã Tiên Châu, Bắc giáp xã Tiên Sơn. Là một vùng đất trung du có khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi có nhiều hạn hán, thiên tai, thổ nhưỡng cũng kém màu mỡ nên người dân nơi đây tập trung chủ yếu trồng các cây lâm nghiệp, phát triển trồng các cây nông nghiệp dài ngày và các loại cây dược liệu như: Hồ tiêu, quế, sả, nghệ, gừng... vì đặc tính của các cây này phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng của vùng đất Quảng Nam nơi đây. Có nhiều loại sản phẩm nông - lâm nghiệp của Tiên Phước đã được sản xuất và cung cấp ra thị trường tiêu dùng trong nước và nước ngoài. Một trong những sản phẩm đặc trưng và có uy tín của Hợp tác xã Nông dược xanh Tiên Phước thuộc xã Tiên Hà là sản phẩm tinh dầu sả nguyên chất được đánh giá cao về chất lượng và được nhiều người tiêu dùng lựa chọn.

Đặc điểm và công dụng của sản phẩm tinh dầu sả nguyên chất

Tinh dầu sả nguyên chất là sản phẩm được chưng cất từ nguyên liệu củ sả, có màu trắng tinh và mùi thơm đặc trưng của mùi cây sả. Tinh dầu sả chanh chứa đến 65- 85% citral và các hoạt chất tương tự myrence, một loại chất có tính kháng khuẩn và giảm đau, trong đó còn có các loại Vitamin thiết yếu cần cho da và cơ thể, đặc biệt là da phụ nữ và trẻ em như: Vitamin A, B1, B2, B5, Vitamin C...và một số loại khoáng chất tốt cho cơ thể: Magie, photpho, Đồng, Canxi, Kali... Những hoạt chất này có rất nhiều tác dụng tốt đối với sức khỏe con người như: làm giảm bớt căng thẳng, mệt mỏi, giúp ngủ ngon; giải độc cơ thể; đặc biệt là phòng ngừa cảm cúm và cảm lạnh, giảm đau đầu; có thể sử dụng để chăm sóc da và tóc làm đẹp tự nhiên; Hỗ trợ bệnh nhân về một số bệnh liên quan đến dạ dày và đường tiêu hóa. Ngoài ra, nó có thể làm thuốc chống côn trùng tự nhiên và làm sạch không khí xung quanh môi trường.

Sản phẩm tinh dầu sả Quảng Nam do Hợp tác xã Nông dược xanh Tiên Phước sản xuất

Kỹ thuật sản xuất tinh dầu sả để đạt chất lượng cao

Theo chia sẻ của xã viên Hợp tác xã Nông sản xanh Tiên Phước, để làm ra một sản phẩm tinh dầu sả đạt chất lượng cao cần tuân thủ các quy trình khép kín và đảm bảo các yếu tố về mặt vệ sinh. Các thiết bị và dây chuyền máy móc hiện đại, được kiểm soát, bảo đảm sạch trong tất cả các công đoạn chưng cất.

Nguyên liệu lá sả được lựa chọn làm tinh dầu cũng là lá sả tươi, thân cây không quá lớn để đảm bảo lượng nước trong cây sả quá nhiều, giảm năng suất tinh dầu trong quá trình chưng cất. Sau khi thu hoạch về lá sả được phân loại và bóc bớt vỏ sả đã khô, chết sau đó đem phơi khô. Đây làm một công đoạn khá quan trọng vì nó ảnh hưởng đến chất lượng và màu sắc tinh dầu sả. Khi phơi xong người chưng cất phải dùng máy cắt, máy băm nhỏ và cho vào kho ủ trong vòng 1 tháng để lên men. Khi quá trình lên men kết thúc sẽ đem ra chưng cất để thu được tinh dầu.

Để sản xuất ra 1 lít tinh dầu sả nguyên chất, nguyên liệu cần phải dùng từ 30-35 kg sả tươi tùy theo chất lượng của cây sả và được nấu trên một hệ thống lò nấu bằng điện để đảm bảo vấn đề vệ sinh và không ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Quá trình chưng cất được tiến hành đun sôi nước và lá sả bay hơi lên được dẫn qua ống dẫn và được làm lạnh bằng cách cho qua bồn nước để ngưng tụ tinh chất một cách tự nhiên.

Từng bước xây dựng và phát triển sản xuất sản phẩm tinh dầu sả thành thương hiệu có uy tín trên thị trường

Tiên Phước có khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp trồng các cây dược liệu như như quế, sả, gừng, nghệ... Bởi vậy, Hợp tác xã Nông dược xanh Tiên Phước (Tiên Hà, Quảng Nam) đã mạnh dạn đầu tư vốn mua dây chuyền, thiết bị máy móc để phục vụ hoạt động sản xuất. Bên cạnh đó, tìm hiểu và học hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật từ các doanh nghiệp sản xuất khác để dần hoàn thiện quy trình sản xuất sản phẩm cho ra chất lượng cao; Xây dựng kế hoạch thu mua nguyên liệu từ những người dân địa phương và các vùng lân cận để sản xuất ra các sản phẩm dược liệu như tinh dầu sả, quế, nghệ, gừng... với nhiều hình thức mẫu mã khác nhau và được thị trường ưa chuộng. Hiện nay, sản phẩm tinh dầu sả của Hợp tác xã đã có dạng chai tinh dầu xịt ô tô, xịt phòng trị côn trùng, dầu gội thảo mộc, tinh dầu xoa bóp trị nhức mỏi, loại nước uống thảo dược trị chứng béo phì được nhiều người sử dụng tin dùng.

Ban đầu, Hợp tác xã mới thành lập có 7 thành viên tham gia, nhưng qua 1 năm hoạt động đã tăng lên con số 16 thành viên, điều này đã tạo nên sức mạnh để Hợp tác xã phát triển. Có thiết bị, có nhân lực và nguồn nguyên liệu dồi dào, Hợp tác xã tập trung đẩy mạnh sản xuất, đặc biệt là tinh dầu sả để cung ứng ra thị trường. Trung bình mỗi mẻ chưng cất sẽ sử dụng khoảng 600 kg nguyên liệu để sản xuất ra 500 ml tinh dầu, 15 lít tinh chất, 30 lít nước xịt phòng và 50 lít nước lau sàn. Theo thống kê năm 2019, Hợp tác xã đã sử dụng 160 tấn nguyên liệu/năm và cung ứng ra thị trường khoảng hơn 10.000 lít sản phẩm có chất lượng cao và đầy đủ nhãn hiệu sản phẩm, có mã số truy xuất của từng sản phẩm. Giá sản phẩm dao động từ 80.000 - 150.000 đồng/sản phẩm.

Các sản phẩm hiện đã được trưng bày và giới thiệu tại 4 cửa hàng trên địa bàn xã Tiên Hà, huyện Tiên Phước và hơn 350 đại lí trên 62 tỉnh thành trong cả nước. Điều này đã tạo nên công ăn việc làm và thu nhập cho rất nhiều người dân địa phương, cũng như thúc đẩy kinh tế của vùng phát triển.

Năm 2018, sản phẩm tinh dầu sả của Hợp tác xã Nông dược xanh Hà Tiên là một trong những sản phẩm được đánh giá xếp hạng 4 sao tại cuộc thi đánh giá xếp hạng sản phẩm OCOP của tỉnh Quảng Nam; đạt giải nhất sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Quảng Nam năm 2018; Top 100 thương hiệu chất lượng, do Viện khảo sát đánh giá chỉ số cạnh tranh phối hợp Hội liên hiệp Khoa học phát triển doanh nghiệp Việt Nam tổ chức.

Đây là những kết quả đáng mừng, là động lực để Hợp tác xã tiếp tục đẩy mạnh hoạt động sản xuất cũng như nâng cao chất lượng, sản lượng của sản phẩm. Trong thời gian tới, Hợp tác xã không ngừng liên kết với bà con nông dân để mở rộng vùng trồng cây nguyên liệu, đảm bảo cho nguồn nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất; Bên cạnh đó sẽ tìm kiếm các công ty dược để liên kết sản xuất và đưa ra các sản phẩm có chất lượng đảm bảo, hữu dụng nhằm hỗ trợ sức khỏe cho người tiêu dùng.

Nguồn: VITIC tổng hợp